ዜና ድምጺ ኣመሪካ VOA (ትግርኛ)

ስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያ ዋላ እንተተኸትመ እኳ ንድሕሪት ዝተረፈ መሪር ሓዘን ግን ኣሎ

ስምምዕ ሰላም ኢትዮጵያ ዋላ እኳ እንተተኸትመ ንድሕሪት ዝተረፈ መሪር ሓዘን ግን ኣሎ። ነቲ መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ሓይሊታት ትግራይ ንኽልተ ዓመት ክካይድ ዝፀንሐ ውግእ ሕድሕድ ደው ንምባል ኣብ ወርሒ ሕዳር ስምምዕ እንተኸተመ እኳ ንምኽባሩ ግን ኣብ መፃኢ ዝረአ እዩ ዝኸውን: ዳርጋ ኣብ መላእ ክልል ትግራይ ድልየት ሰብኣዊ ሓገዛት ይጋደድ ኣሎ። ብኽልቲኡ ወገን ዝርከቡ ግዳያት ገበን ኲናት ፍትሒ ክወሃቦም ይፅበዩ ኣለዉ።
tigrigna.voanews.com1d

ሃገራዊ ኮሚሽን ምኽክር ኢትዮጵያ ኣብ ቀረባ ዘተ ከጀምር ምዃኑ ኣፍሊጡ

ሃገራዊ ኮሚሽን ምኽክር ኢትዮጵያ ኣጀንዳ ሕብረተሰብ ኣኪቡ ኣብ ቀረባ ዘተ ከጀምር ምዃኑ ኣፍሊጡ። እቲ ኮሚሽን ኣብዚ ሰሙን`ዚ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ብዘይካ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ካልኦት ኩለን ክልልታት ተዘዋዊሩ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ብምትሕብባር ንምስራሕ ከም ዝተመያየጠን፡ ከምኡ ድማ፡ናብ ክልል ትግራይ ብዛዕባ ምኻድ ምስ ልኡኽ ሕብረት ኣፍሪቃ ክዘራረብ ከም ዝጸንሐን ኣብ ቀረባ ክኸይድ ምዃኑን ግልጺ ጌሩ`ሎ። እቲ ምምይጥ ንኹሉ ዝሓቁፍ እንተኾነ`ኳ ኣብ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዝርከቡ ኣካላት ግን ምስ ዕጥቆም ኣካል`ቲ ምኽክር ክኾኑ ከምዘይክእሉ ተጠቒሱ`ሎ። ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ መንጎ ዝርከቡ ዝተፈላለዩ ናይ ፖለቲካን ናይ ስነ-ሓሳብን መራሕትን ከምኡ`ውን ኣብ መንጎ ሕብረተሰብ ኣብ ዙርያ መሰረታዊ ሃገራዊ ጉዳያት ዘለዉ ፍልልያትን ዘይምርድዳእን ብምምኽኻር ናይ ምፍታሕ መስርሕ ንክመርሕ ዝቖመ ኮሚሽን፡ ነቲ ሕብረተሰብ ናይ ምምይያጥ ተግባር ንምጅማር ዘኽእልዎ ምድላዋት ኣብ ምዝዛም ከም ዝርከብ ሓቢሩ`ሎ። ኣብዚ ዓመተ 2015 ዓበይቲ ሃገራዊ ጉዳያት ተባሂሎም ብመንግስቲ ካብ ዝተተለሙ መደባት ሓደ፡ ኣጀንዳ ሃገራዊ ምኽክር ምድላው ምዃኑ ፕረዚደንት ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ወ/ሮ ሳህለ ወርቅ ዘውደ ኣብ መኽፈቲ ክልቲኡ ባይቶታት ምግላጸን ይዝከር። ነቲ ተግባር ዝመርሕ ሃገራዊ ኮሚሽን ምኽክር ኣብዚ ሰሙን`ዚ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ካብቲ ሕብረተሰብ ኣጀንዳታት ኣተኣኻኺቡ ምምይጥ ከም ዘጀምር ኣፍሊጡ`ሎ። ፕሮፈሰር መስፍን ኣርኣያ ዋና፡ ኣተሓባባሪ`ቲ ኮሚሽን`ዮም፡“ቅድመ፡ ምድላዋት ክንዛዝም ስለዝነበረና፡ ሎሚ ምድላዋትና ኣብ ምዝዛም ንርከብ ኣለና። እቲ ምድላዋት ተጻፊፉ ተወዲኡ`ዩ ክንብል ንኽእል ግን ካብ ህዝብና ኣጀንዳ ኣምጺእና መልክዕ ክነትሕዞ ምስ እንጅምር`ዩ። ድሕሪኡ ናብ ሃገራዊ ኣጀንዳ ኣጻፊፍና ሃገራዊ ቅርጺ ክሳብ ነትሕዞ ክሳብ ፍርቂ`ዚ ዓመት ክወስደና ይኽእል`ዩ። ስለዚ ኣብ ምውዳእ`ዚ ዓመት ነቲ ምይይጥ ክንጅምሮ ኢና።" ኣብ ኣዲስ ኣበባ ዩኒቨርሲቲ መምህር ሰላምን ጸጥታን ዝኾኑ ኣባል`ቲ ኮሚሽን ዶ/ር ዮናስ ኣዳየ፡ ኣጃንዳታት ካብቲ ሕብረተሰበ ተኣኻኺቡ እቲ ምምይጥ ክሳብ ወርሒ መጋቢት ከም ዝጅመር ንድምጺ ኣመሪካ ተዛሪቦም፡፡ “ኣብ ታሕታዋይ ጽፍሒ ካብ ዘሎ ማሕበረሰብ ማለት ካብ ቀበሌ፡ ወረዳ፡ ዞን፡ ተጻርዮም ዝወጹ ኣጀንዳታት`ዮም ናብ ላዕሊ ዝመጹ። ኣብ ፍርቂ `ዚ ዓመት ቀዳማይ ዙርያ ተጻርዮም ዝመጹ ኣጀንዳታት በሃገርለኸ ደረጃ ክንመያይጠሎምን ክንዛረበሎምን ኢና ኢልና ተሊምና ኣለና። ክሳብ መጋቢት ሚያዝያ፡ካብ ታሕቲ ጀሚርና ነቶም ቀንዲ ነጥብታት ክንመያየጠሎም ክንጅምር ኢና ኢልና ንሓስብ።" ሽሕ`ኳ እቲ ሃገራዊ ምኽክር ንኹሉ ወገን ዝሓቖፈ ክኸውን እቲ ኣዋጅ ዝገልጽ እንተኾነ፡ ዝዓጠቑ ኣካላት ግን ዕጥቆም ከይፈትሑ ኣካል`ቲ ምኽክር ክኾኑ ከምዘይክእሉ ፕሮፈሰር መስፍን ከምዚ ክብሉ ይገልጹ፡ “ሓቛፍን ኣሳታፍን ዝኾነ መስርሕ ተኸቲሉ፡ ክሳብ ታሕቲ ወሪዱ ከሳትፍ`ዩ። ዕጡቓት ብዝምልከት ግን ናይ ምይይጥ ጽንሰ-ሃሳብ እንተርኢና ክልተ ተመያየጥቲ ናብ ጠረጴዛ ዘተ ክመጹ ከለዉ ተዓጢቖም ኣይኮኑን ዝመጹ። ናብ ጠረጴዛ ዘተ ክመጹ ከለዉ መጀመርያ ኣብ ኣእምርኦም ዝመጾም ሰላም`ዩ። ብሰላም ጸገምና ክንፈትሕ ንኽእል ኢና ኢሎም`ዮም ዝመጹ። ሓደ ካላሽኑ ኣብ ጎኑ ኣቐሚጡ እቲ ሓደ ብሬኑ ኣብ ጎኑ ጌሩ ኣይኮነን ዝዛተዩ። ክልቲኦም ብረቶም ገዲፎም "ናትና ምምይጥ ብዘይ ብረት ጸገምና ክፈትሓልና ይኽእል`ዩ" ኢሎም እዮም ዝመጹ። ስለዚ ኣብ ምይይጥ ንምእታው ዕጥቂ ክፍታሕ ኣለዎ።” ዕጥቃዊ ምንቅስቓስ ኣብ ዘለዎ ከባብታት ዝነብሩ ክፋላት ሕብረተሰብ ድኣ ብኸመይ ኣብቲ ምይይጥ ክሳተፉ ይኽእሉ ዝብል ሕቶ ክልዓል ግድን`ዩ። ዶ/ር ዮናስ ኣዳየ ከምዚ ክብሉ ይምልሱ።“ዕጥቂ የውርዱ ክብሃል ከሎ`ኮ እቶም ኣብ ግጭት ዝሳተፉ ዘለዉ`ምበር እቲ ማሕበረሰብ ማለት ኣይኮነን።እቲ ማሕበረሰብ ብሽማግለታት ኣቢሉ ውክልኡ ከቕርብ ይኽእል`ዩ። ንኣብነት ንኣባገዳታት ክንሓቶም ከለና ንሕና ኣገባብ ኣለና ሜላታት ኣለና ኣጀንዳኦም ክነሳትፎ ንኽእል ኢና እዮም ዝብሉና። ከምኡ`ውን ብኣብያተ ክርስትያትን ካልእን ኣቢልካ ዝግበር ሰፊሕ መንገድታት ኣሎ።” ባህላዊ መንገድታትን ካልኦት ናይ ምይይጥ ኣማራጽታትን ብምጥቃም ዕጡቓት ሓይልታት`ውን እንተኾኑ ናብ ሃገራዊ ምኽክር ከምዝመጹ ንምግባር እቲ ኮሚሽን ጻዕሪ ይገብር ከምዘሎ ኣፍሊጡ`ሎ። ኣባላት`ታ ኮሚሽን ዛጊት ብዘይካ ኣብ ክልል ትግራይ ኣብ ካልእ ኩለን ከባብታትን ከተማታትን ተዘዋዊሩ ምስ ዝምልከቶም ኣካላት ኣብ ዙርያ ሃገራዊ ምኽክር ብምትሕብባር ክሰርሕሉ ኣብ ዝኽእሉ ጉዳያት ምዝርራቦም ኣብቲ መግለጺ ተጠቒሱ ኔሩ። ኣብ ቀረባ ንዝተፈረመ ስምምዕ ሰላም ስዒቡ፡ ናብ ክልል ትግራይ`ውን ንምጉዓዝ ይዳለዉ ከምዘለዉ ዝገለጹ ዶ/ር ዮናስ፡ ብዛዕባ`ዚ ጉዳይ ምስ ወኪል ሕብረት ኣፍሪቃ ኦሊሰንጎ ኣባሳንጆ ይዘራረቡ ከምዘለዉ`ውን ገሊጾም። “ንምኻድ ድልየትን ምድላዋትን ኣሎ። ግን በዚ መዓልቲ ክንከይድ ኢና ክንብል ኣይንኽእል ኢና። እቲ ንርእዮ ዘለና ምዕባለታት ግን ተስፋ ዝህብ`ዩ። ንኣብነት ብፍላይ ድምጺ ኣመሪካ ብወኪልኩም ሙሉጌታ ኣጽብሃ ዘቕረብክምዎ ግሩም ዝኾነ ዜና ይሰምዕ ኔረ። ስለዚ ኣብ ብዙሕ ሕብረተሰብ ኣወንታዊ ኣመለኻኽታት ክመጹ ንርኢ ኣለና። ካብ ኣባሳንጆ ዝሰማዕናዮ ነገር`ውን ኣሎ።” ኮሚሽን ሃገራዊ ምኽክር ኢትዮጵያ፡ ምስ ዝተፈላለዩ ናይ ሲቪክ ማሕበራትን ውድባት ፖለቲካን ተቐራሪቡ ኣብ ምስራሕ ከምዘሎ ብተደጋጋሚ ገሊጹ`ዩ። ይኹን`ምበር ኣባላት`ቲ ኮሚሽን ገለልተኛ ከምዘይኮኑን እቲ ኮሚሽን ዝቖመሉ ዕላማ ንምዕዋት ከምዘይክእሉን ብምጥቃስ ብመንጽር ሃገራዊ ምርድዳእ ውጽኢት ከምጽኡ ኣይክእሉን እዮም ኢሎም ዝነቕፍዎም ውዱባት ፖለቲካን ውልቀሰባትን ኣለዉ። ኣብ ዝሓለፈ ኣኼባ ባይቶ ነዚ ነቔፈታ`ዚ ምላሽ ዝሃበ ቀዳማይ ሚንስተር ኣቢይ ኣሕመድ ከምዚ ዝስዕብ ኢሉ ኔሩ። “ኩላትና በብዓቕምና ድጋፍ እንተገይርና ጥራይ`ዩ እዚ ሃገራዊ ምኽክር ክዕወት ዝኽእል። ኣባና ዘሎ ጸገም እቲ ነገር ገና ከይጀመረ ኣብ ናእሽቱ ነገራት ምትኳርና`ዩ። እዚ ከምዚ ኮይኑ ቅድሚ ምባልና ከምኡ ከይከውን ኣቐዲምና ምሕጋዝና ክነረጋግጽ ይግባእ።" እቲ ሃገራዊ ኮሚሽን ኢትዮጵያ ምስ ዝቃወምዎ ሰልፍታት ፖለቲካ `ውን ብሓባር ንምስራሕ ኣብ ዝተፈላለየ ኣጋጣምታት ሃናጺ ልዝብ የካይድ ምህላዉ ኣብቲ ናይዚ ሰሙን`ዚ መግለጺኡ ኣፍሊጡ`ሎ።
tigrigna.voanews.com1d

ሕ/ኣ ሓባራዊ ኣኼባ ሰብ-ሞያ ኣብ ትግባረ ስምምዕ ሰላም ምትእምማን ዘኻዕብት'ዩ ክብል ገሊጹ

ሕብረት ኣፍሪቃ ኣኼባ ሓባራዊ ኮሚተ ሰብ-ሞያ ኣብ ሽረ ነቲ ስምምዕ ሰላም ምሉእ ብምሉእ ንምትግባር ኣብ መንጎ ክልቲኦም ኣካላት ዓብይ ምትእምማን ዘራጉድ’ዩ ክብል ኣፍሊጡ። ሕብረት ኣፍሪቃ ትግባረ እቲ ስምምዕ ድሕሪ ምጅማሩ ኣብ ዘውጽኦ ፈላማይ መግለጺ ሕብረት ኣፍሪቃ:መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ንመስርሕ ሰላም ዓብይ ግደ ይጻወቱ ምህላዎም ገሊጹ። እቲ ተወከልቲ ሕብረት ኣፍሪቃ:መንግስቲ ኢትዮጵያን ሓይልታት ትግራይን ዝሓዘ ኣኼባ ናይ ሓባር ኮሚተ ኣብ ክልል ትግራይ ንዘሎ ፈኮስቲ ኣጽዋር ምፍታሕ ዘኽእል ናይ ትግባረ ውጥን ንምድላው ዝተጸውዓ ምዃኑ ተሓቢሩ'ሎ። ቀንዲ መራሒ'ቲ መስርሕ ሰላም ዝኾነ ሕብረት ኣፍሪቃ ትግባረ'ቲ ስምምዕ ሰላም ድሕሪ ምጅማሩ ትማሊ ኣብ ዘውጽኦ ፈላማይ መግለጺ እቲ ኣብ ሽረ ዝካየድ ኣኼባ ፎኮስቲ ኣጽዋር ናይ ምፍታሕ ሓፈሻዊ ናይ ትግባረ ውጥን ንምድላው ዝሓትት ናይ ላዕለዎት ወታሃደራዊ ኣዘዝቲ መግለጺ ናይሮቢ ዝሰማማዕ ምዃኑ ኣፍሊጡ'ሎ። እቲ ናይ ሽረ ኣኼባ ሓባራዊ ኮሚተ ዕጡቃት ትግራይ ዕጥቆም ኣብ ዝፈትሕሉን ናብ ካምፕ ዝኣትውሉን ዝርዝር ውጥን ክዘራረብ ከም ዝጀመረ መንግስቲ ኢትዮጵያ ትማሊ ኣብ ዝገለፀሉ፡ ተዋጋእቲ ትግራይ ሒዞሞ ካብ ዝነበሩ ግንባራት ውግእ ክወፁ ከም ዝጀመሩ መሓውራት ዜና’ቲ ክልል ሓቢሮም’ለዉ። መንግስቲ ኢትዮጵያ ተዋጋእቲ ትግራይ ካብ ግንባራት ውግእ ክወፁ ምጅማሮም ብዝምልከት ብወግዒ ዝገለፆ ነገር እንተዘይሃለወ’ዃ ንትግባረ’ቲ ስምምዕ ሰላም ብቖራፅነት ምስርሑ ከምዝቅፅል ደጋጊሙ ገሊፁ’ዩ። ወሃቢ ቃል ሚኒስትሪ ጉዳያት ወፃኢ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣምባሳደር መለስ ኣለም’ውን ሎሚ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ዝተፈላለዩ ዓለምለኸ ኣካላት ነዚ ስምምዕ ሰላም ከም ዝደገፉን ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝ’ውን ትማሊ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝሃብዎ መግለፂ ቅድሚ 2-3 ወርሒ ስምምዕ ሰላም ክግበር’ዩ ኢልካ ምሕሳብ ዘይከኣል ኔሩ ምባሎም ብምጥቃስ ንትግባረ’ቲ ስምምዕ ሰላም ዝወሃብ ዓለምለኸ ደገፍ ምውሳኹ ሓቢሮም። ሕብረት ኣፍሪቃ’ዉን መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ንከይዲ’ቲ ሰላም ዓብይ ግደ ይጻወቱ ኣለው ክብል ንኢዱ።
tigrigna.voanews.com1d

“ኣብ ሽረ ኣገልግሎት ቴለፎን ክጅምር’ዩ” ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኢትዮ-ቴሌኮም

ኣብ ከተማ ሽረ ኣገልግሎት ቴለፎን ቀዳም ክጅምር መደብ ከም ዘሎ ሓላፊ ርክብ ህዝቢ ኢትዮ-ቴለኮም ኣቶ መሳይ ውብሸት ንድምጺ ኣመሪካ ሓቢሮም። እቶም በዓል መዚ ከም ዝሓበሩዎ፡ መስመር ቴለፎን ንምጅማር ኣብ ሽረ ዝርጋሐ ፋይበር ይሳለጥ ከም ዘሎ ኣመልኪቶም። ዛጊት 266 ኪሎ-ሜተር ንውሓት ፋይበር ምዝርጋሑ ዘመልከቱ ኣቶ መሳይ፡ እቲ ዝካየድ ዘሎ ስራሓት እንተ ተዛዚሙ ስሩዕ መስመር ጽባሕ ቀዳም ክጅመር ተስፋ ኣለዎ። ድሮ’ውን ኣብ ገለ ክፋል እታ ከተማ ናይ ፈተነ መስመር ክካየድ ምጽናሑ ወሲኾም ገሊጾም። ኢትዮ-ቴሌኮም ድሕሪ እቲ ኩናት ኣብ 13 ከተማታት ሰሜን ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ቴሌፎን ከምዘጀመረ ዝተዛረቡ አቶ መሳይ፣ ንከተማታት አኽሱምን ዓድዋን እውን ተጠቀምቲ ኣገልግሎት ቴሌፎን ንምግባር ስራሕ ከምዝተጀመረ ኣብሪሆም። ኣብዚ እዋን ኣገልግሎት ድምፂ ቀዳምነት ከምዝወሃብን ኣገልግሎት ኢንተርኔት ድማ ኣብ ከይዲ ከምዝጅመርን ኣቶ መሳይ ሓቢሮም። እቲ ኣገልግሎት ኣብ መላእ ክልል ትግራይ መዓዝ ከምዝጅምር ንምዝራብ ግን ኣፀጋሚ እዩ ኢሎም። ኣገልግሎት ቴሌፎን ንምጅማር ፀገም ሓይሊ ኤሌክትሪክ ዕንቅፋት ይኸውን ምህላው ድማ ጠቒሶም። ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ብወገኑ ንከተማ ሽረን ካልኦት ከተማታት እቲ ከባብን ተጠቀምቲ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንምግባር ፅገና መሓውር መሰረተ ልምዓት ይገብር ኣለኹ ይብል። ዳይሬክተር ኮሚኒኬሽን ሓይሊ ኤሌክትሪክ ኢትዮጵያ ኣቶ ሞገስ መኮንን እቲ ኣገልግሎት ሓይሊ ኤሌክትሪክ መዓዝ ከምዝጅመር ግን እቲ ከይዲ ፅገና ኢዩ ዝውስኖ ኢሎም። እንተኾነ እተን ከተማታት ብህፁፅ ሓይሊ ኤሌክትሪክ ንክረኽባ ይስራሕ ከምዘሎ ኣረዲኦም። ኣቶ መሳይ ውብሸት ስለምንታይ ኣገልግሎት ቴሌፎን ብሽረ ጥራሕ ክጅመር ከምዝተገበረ ተሓቲቶም መንግስቲ ካብ ናይ ፀጥታ ስግኣት ነፃ እዩ ኢሉ ዘረጋገፀልና ከባቢ ስለዝኾነ እዩ ኢሎም። መንግስቲ ውሑስ ቦታ እዩ ኢሉ ብዝሃበና ኣንፈት ኢና ንጅምር ድማ ኢሎም።
tigrigna.voanews.com1d

“ድሕሪ ምኽታም ስምምዕ ሰብኣዊ ሓገዝ ኢትዮጵያ ገና ንኡስ’ዩ ዘሎ” ሕ/ሃ

ዋላ’ኳ ስምምዕ ምቍራጽ ተጻብኦታት እንተ ተኸተመ፡ ናብ ሰሜን ኢትዮጵያ ዝኣቱ ዘሎ ሓገዝ ኣዝዩ ውሑድን ትሕቲ’ቲ ትጽቢት’ዩ ክብል ንዋና ጸሓፊ እቲ ውድብ ብምጥቃስ ወሃብ-ቃል ሕቡራት ሃገራት ስቴፈን ጁዳሪክ ሓቢሩ። እቲ ወሃብ-ቃል ትማሊ ንጋዜጠኛታት ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ኣብ ሰሜን ኢትዮጵያ ብድምሩ ኣስታት 13 ሚልዮን ህዝቢ፡ ሓሙሽተ ሚልዮን ካብኣቶም ድማ ኣብ ክልል ትግራይ ተጸበይቲ ረዲኤት’ዮም ኢሉ። ንሱ ወሲኹ ሰብኣዊ ሓገዝ ንምብጻሕ ዝተመሓየሸ ኣገባብ ከም ዘሎ ብምምልካት፡ ዛጊት ናብ ክልል ትግራይ 550 ናይ ጽዕነት መካይድን ኣትየን ምህላወን ኣመልኪቱ። ኣብቲ ትማሊ ዝተዘርግሐ ስሌዳ መጠን ሓገዝ ዓመተ 2023፡ 26 ሚልዮን ኢትዮጵያውያን ንምሕጋዝ፡ ሕቡራት ሃገራት 3.5 ቢልዮን ዶላር ኣመሪካ ሓገዝ መዲቡ ከም ዘሎ ተመልኪቱ'ሎ። ሕቡራት ሃገራት ነዚ ተሊሙዎ ዘሎ ባጀት ካብ ሓገዝቲ ኣካላት ክረኽቦ ትጽቢት ይገብር።
tigrigna.voanews.com1d

ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ክታበት መንሽሮ ክሳድ ማህጸን ኣተኣታትዩ

ሚኒስትሪ ጥዕና ኤርትራ ሓድሽ መከላኸሊ ክታበት መንሽሮ ክሳድ ማህጸን ኣተኣታትዩ። እዚ ካብ 21 ሕዳር ክሳብ 25 ሕዳር ብደረጃ ሃገር ብመልክዕ ወፍሪ ንፈለማ እዋን ክወሃብ ዝጀመረ ክታበት፡ዕድሚኤን ካብ 9 ክሳብ 14 ንዝኾና ደቂ ኣንስትዮ፡ ክልተ ግዜ ከምዝወሃብ ሓላፊ ሃገራዊ መደብ ክታበ ሚኒስትሪ ጥዕና ኣቶ ቴድሮስ ይሕደጎ ንድምጺ ኣመሪካ ገሊጹ። ነዚ መደብ ንምዕዋት ኣብ ዝሓለፉ ሽዱሽተ ኣዋርሕ ኣስተምህሮን ጎስጓስን ክካየድ ከምዝጸንሐን ዘድሊ ንዋትን ዓቕሚ ሰብን ብምውዳድ ተግባራዊ ክኸውን ከምዝኸኣለ ኣቶ ቴድሮስ ወሲኹ ሓቢሩ። ነተን ኣብ’ዚ ወፍሪ ክታበት ዘይኣተዋ ደቂ ኣንስትዮን ኣደታትን ፡ኩነታተን ንምፍላጥ ዝሕግዝ ፍሉይ ናይ መርመራ መደብ ከምዝወሃብ ኣቶ ቴድሮስ ሓቢሩ’ሎ።
tigrigna.voanews.com2d

ዋና ጸሓፊ ሕ/ሃ ምስ ቀ/ሚ ኣቢይን ኣቦ- መንበር ሕ/ኣፍሪቃ ተራኺቦም፣ ተዘራሪቦም

ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረስ፣ ሎሚ ሓሙስ ምስ ቀ/ሚ ኣብይ ኣሕመድን ኣቦ መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂ መሓመትን ኣብ ኣዲስ ኣበባ ተራኺቦም:ተዘራሪቦም። እቶም ዋና ጸሓፊ ኣብ’ዚ ቀረባ ብመንጎኝነት ሕብረት ኣፍሪቃ፣ ንዝተኸትመ ነባሪ ምቁራጽ ተኹሲን ትግባረኡን ምሉእ ደገፍ ከምዝገብሩሉ ሓቢሮም። ንሶም ወሲኾም ሕቡራት ሃገራት፣ ነቶም ሰብኣዊ ደገፍ ዘድልዮም ሰባት ንምሕጋዝ ምሉእ ዓቕሙ ከምዝጥቀም’ውን ቃል ኣትዮም። ሰለስቲኦም ሰበ ስልጣን ኣብ ልዕሊ ሃገራዊ፣ ዞባዊን ዓለምለኻዊን ዛዕባታት ከምዝዘተዩ’ውን ቤት ጽሕፈት ሕቡራት ሃገራት ዝላኣኾ ዜና ሓቢሩ።
tigrigna.voanews.com2d

ሓባራዊ ኣኼባ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ኣብ ሽረ እንዳስላሰ ከምዝተሳለጠ ተገሊጹ

ብመሰረት ኣብ መንጎ መንግስቲ ኢትዮጵያን ህወሓትን ዝተኸትመ ውዕል ሰላም፣ ዕጡቓት ክልል ትግራይ ኣጽዋር ዝፈትሕሉ ኩነታት ብዝምልከት ሓባራዊ ኣኼባ ኣብ ሽረ ከምዝተሳለጠ ሚንስትሪ ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ሎሚ ኣፍሊጡ። ኣብ’ቲ ልዝብ፣ ካብ ክልቲኡ ወገን ዝተወከሉ ይሳተፉ ከምዘለው፣ ሓባራዊ ኮሚቴ ቆይሙ ብቅልጡፍ ናብ ትግባረ ከምዝኣትውን እቲ ዜና ሓቢሩ። ወከልቲ ሰራዊት ምክልኻል ኢትዮጵያን፣ ሓይልታት ትግራይን ኣብ ሽረ እንዳስላሰ ተራኺቦም፣ ኣብ ልዕሊ ቴክኒካዊ ጉዳያት ከምዝዘራረቡ፣ ብወገን ህወሓት ተላዛቢ ዝኾኑ ኣምባሳደር ወንድሙ ኣሳምነው ዝሓለፈ ሰሙን ንጋዜጠኛታት ከምዝገለጹ ዝዝከር እዩ። ናይ’ቶም ኮሚቴ ሰብ-ሞያ ብመሰረት ዝሕንጽጾ መርሃ ግብሪ፣ ዕጥቂ ዝፈትሓሉ፣ ናብ መዓስከር ዝኣትውሉን ተኣሳሲሮም ዝላዓሉ ጉዳያት መልሲ ክረኽቡ እዮም። ብሰንኪ ቴክኒካዊ ጉዳያት፣ ኣብቲ መስርሕ ምድንጉይ ከምዝነበረ፣ ሚንስትሪ ኮሚኒኬሽን ኢትዮጵያ ጠቒሱ ኣሎ።
tigrigna.voanews.com2d

ኣምንስቲ፣ ኣብ ኢትዮጵያ ፍትሒ ንግዳያት ጾታዊ ዓመጽ ብቐዳምነት ክስርሓሉ ጸዊዑ

ዓለምለኸ ተሓላቒ ሰብኣዊ መሰላት ኣምንስቲ ኣብቲ ንኽልተ ዓመታት መንግስቲ ኢትዮጵያ ምስ ሓይልታት ትግራይ ዘካየዶ ውግእ ግዳያት ፆታዊ መጥቓዕቲ ንዝኾና ደቂ ኣንስትዮ ፍትሒ ክረኽባ ሕብረት ኣፍሪቃ ኣብ ልዕሊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ፀቅጢ ክገብር ፀዊዑ። ብኻልእ መዳይ ድማ ተሓለቕቲ መሰላት ደቂ ኣንስትዮ ሱዳን ጎንፂ ኣብ ዘለዉሎም ከባቢታት ሱዳን ዝርከባ ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ደሕንነቶም ክሕሎን ፍትሕን ተሓታትነትን ክሕልው ፀዊዐን። ከም መጠን ኣካል ከይዲ ሰላም ኢትዮጵያ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል መንግስቲ ኢትዮጵያ ንግዳያት ፆታዊ ዓመፅ ፍትሒ ዝረኽባሉ ኣገባብ ከስፍን ሕብረት ኣፍሪካ ፀቅጢ ክገብር ተማሕፂኑ። ኣንፃር ደቂ ኣንስትዮን ህፃናትን ንዝተፍፀሙ ገበናት ተሓታታይ ኣካል ክህሉ ይግባእ ክብላ ተወካሊት ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ሱኣድ ኑሩ ይዛረባ። “ብዛዕባ ሰላም ክንዛረብ ከለና ኣብ ፍትሕን ተሓታትነትን ዝተመስረተ እዩ። ስለዝኾነ ፍትሕን ተሓታትነትን ንዝትየሉ መድረኽ ዘይህሉ እንተኾይኑ ብዛዕባ ሰላም ክንዛረብ ኣይንኽእልን።ብዛዕባ ሰለም ምዝራብ ቅድሚ ምጅማርና እዚኦም መበገሲ ክኾኑና ከምዝግባእ ኢና ንኣምን።” ኣብ መፈለምታ እዚ ወርሒ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ብሓይልታት መንግስቲ ኢትዮጵያ፣ ጉጅለ ምልሻን ሓይልታት ትግራይን ዝተፈፀሙ ጥሕሰታት ሰብ ኣዊ መሰላት ዘርኢ ወፍሪ ኣካይዱ ነይሩ። እቶም ተዋጋእቲ ኣካላት ብፕረዚደንት ናይጄሪያ ነበር ኦሊሴንጎ ኦባሳንጆ ዝምራሕ ሞንጎኛነት ሕብረት ኣፍሪቃ ተፃብኦ ጠጠው ንምባል ምስምማዖም ዝፍለጥ እዩ። ይኹንእምበር ከም ሓበሬታ እቲ ጉጅለ ግን ተሓታትነት ገበናት ኲናትን ገበናት ኣንፃር ሰብኣውነትን ሕጋዊ ፍታሕ ዘርክብ ከይዲ መስርሕ ስጋብ ሕጂ ከምዘይተዳለወ ይግለጽ። እቲ ጉጅለ ተሓለቕቲ መሰላት ተዋጋእቲ ሓይልታት ኣንፃር ንፁሃን ሰባት ገበናት ፈፂሞም እዮም ክብል እንተኸሰሰ'ውን ተቀባልነት ስኢኑ ፀኒሑ እዩ። ኣብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ተወካሊ ኣምንስቲ ኢንተርናሽናል ፍሰሃ ተክሌ ብወገኖም መርመርቲ ጥሕሰት ሰብኣዊ መሰላት ኣብቶም ዝሓለፉ ክልተ ዓመታት ንዝተፈፀሙ ሰብኣዊ ገበናት ዝምርምሩ ኣካላት ብዘይቀይዲ ዝኣትውሉ መገዲ ክመዓራረ ከምዝግባእ ሓቢሮም። “ኣምንስቲ ብተደጋጋሚ ናብቲ ከባቢ ኣትዩ ክምርምር ዝሓተተ ኾይኑ ንሕቶታትና መልሲ ዝህበና ግን ኣይረኸብናን። ኣብዚ እዋን ተመዝጊቦም ወይ ተስኒዶም ዝተትሓዙ ሰብኣዊ ጥሕሰት ዘርእዩ መረዳእታታት ኢና ንእክብ ዘለና። ኣብቲ እዋን ጎንፂ ብዛዕባ ኣብቲ ኸባቢ ዝተፈፀመ ጥሕሰት ንምውጋን ገና ብዙሕ ዝተርፎ እዩ። እቲ ዝተጀመረ ንክዛዘምን ሓቂ ድማ ክወፅእን ፈላማ ዘይሻራውያን መርመርቲ ናብቲ ኸባቢ ክኣትዉ ምፍቃድን ከምኡእውን ሰብኣዊ መሰላት ተበፃሕነት ምምዕርራይ ክረጋገፅ ይግባእ።” ኦባሳንጆ ነቲ ኣብ መፈለምታ እዚ ወርሒ ኣብ ዶቡብ ኣፍሪካ ዝተኸትመ ስምምዕ ሰላም ኣብ ትግባርኡ ድፍኢት ንምግባር ኣብ ቀረባ ናብ ከተማ መቀለ ምኻዶም ዝፍለጥ እዩ። እዚ ከምዚ ኢሉ እናሃለወ መብዛሕትአን ፀሊም ዝተኸደናን ፀሊም ባንዴራ ዝሓዛን ብርክት ዝበላ ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ኣፍደገ ቤት ፅሕፈት ውድብ ሕቡራት ሃገራት ሰልፊ ብምክያድ ወተሃደራዊ ምምሕዳር ሱዳን ደሕንነት ደቂ ኣንስትዮ ክሕሉን ስልጣን ናብ ህዝቢ ከውርድን ፀዊዐን። እተን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ምሉእ ሱዳን ኣንፃር ደቂ ኣንስትዮ ዝፍፀም መጥቓዕቲታትን ኣብ ቀረባ ምስ ብሉናይል ተተሓሒዙ ኣብ ክልላት ኮርዶፋን ዳርፉርን ንዝተፈጥረ ዘይምርግጋኣትን ሓዊሰን ኮኒነን እየን።
tigrigna.voanews.com3d

“ናብ ክልል ትግራይ ኣገልግሎት ኢንተርነት ዝምለሰሉ መዓልቲ ኣይተፈልጠን” ሚኒስተር በለጠ ሞላ

ዓለማለኻዊ ዋዕላ ምሕደራ ኢንተርነት ኣብ ኢትዮጵያ ኣብ ዝካየደሉ ዘሎ እዋን፡ ኣብቲ ኣጋጣሚ ዝተረኽበ ሚኒስተር ቴክኖሎጂን ምህዞን በለጠ ሞላ፡ ኣገልግሎት ኢንተርነት ናብ ክልል ትግራይ ዝምለሰሉ እዋን ውሱን ዕለት ከም ዘይተቐመጠ ገሊጹ። እቲ ሚኒስተር ኣብ መግለጺኡ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ መሰረታዊ ኣገልግሎት ናብቲ ክልል ዝመልሰሉ ኣገባባት ኣብ ምስራሕ ከም ዘሎ ኣመልኪቱ። እቲ ንኣገልግሎት ኢንተርነት’ውን ዘጠቓለለ ምዃኑ ዝተገልጸ ምምላስ ማሕበራዊ ኣገልግሎታት መዓስ ምዃኑ ውዱእ ዕለት ዛጊት ከም ዘይተቐመጠ ድማ እቲ ሚኒስተር ወሲኹ ሓቢሩ ክብል ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ጸብጺቡ'ሎ። ድሕሪ ስምምዕ ደቡብ-ኣፍሪቃ ዝተፈላለየ ሰብኣዊ ሓገዝ ናብቲ ክልል ይኣቱ ምህላዉ ይፍለጥ። እንተዀነ ዝሓለፈ ሰሙን ፕሮግራም መግቢ ዓለም ከም ዝጠቐሶ፡ ናብ ገለ ከባቢታት ትግራይ ንምብጻሕ ዛጊት ኣይከኣለን ዘሎ: ኣገልግሎት መራኸቢታት ድማ ሓደ ካብቲ ብበይኖም ኣካላት ዝጥቀስ ዘሎ ጸገም ምዃኑ’ዩ። ኣገልግሎት ዜና ኣሶሴይትድ ፕረስ ከም ዘስፈሮ፡ ሕቡራት ሃገራት፡ ንዋዕላ ምሕደራ ኢንተርነት ኣብታ ንኣስታት ሓሙሽተ ሚልዮን ካብ ህዝባ ኣገልግሎት ኢንተርነት ከልኪላ ዘላ ሃገር ኢትዮጵያ ክካይዶ ምውሳኑ፡ ብብዙሓት ወገናት ተነቒፉ’ዩ። ኣብ ኣዲስ-ኣበባ ካብ ትማሊ ኣትሒዙ ዝካየድ ዘሎ ዋዕላ ምሕደራ ኢንተርነት፡ ብተመጣጣኒ ክፍሊት ኣገልግሎት ኢንተርነት ናብ ኵሉ ክባጻሕ ንዝብል መሪሕ ዕላማ ከተግብር ዝፍትን’ዩ። እንተዀነ፡ ከም ጸብጻብ ኣሶሴይትድ ፕረስ፡ 60% ካብቲ 1.3 ቢልዮን ካብ ህዝቢ ኣፍሪቃ ተጠቃሚ ኢንተርነት ኣይኰነን።
tigrigna.voanews.com3d